Khalida van Dijk behaalde haar Mastertitel en kreeg daardoor meer compassie, begrip en inzicht in de onderstroom 

Al ruim achttien jaar werkt Khalida van Dijk met plezier bij de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Vanuit een diepe nieuwsgierigheid naar het ‘waarom’ achter hardnekkige patronen in de publieke sector, besloot ze zich onder te dompelen in een meerjarige leerreis bij AOG School of Management. Inmiddels heeft ze haar Master Strategy & Leadership afgerond en kijkt ze met een fundamenteel andere blik naar haar werk, de bureaucratie en de menselijke interactie daarin.  

Meervoudig kijken zonder oordeel 

Haar reis begon in 2020 met de leergang Publieke Strategie en Leiderschap. Deze opleiding hielp haar om vraagstukken in het publieke domein van verschillende kanten te bekijken. “Het meervoudig kijken helpt mij om de complexiteit van de vraagstukken te doorgronden en daarbij vast te stellen dat vraagstukken een achtergrond en context hebben,” legt Khalida uit.  

Tijdens de colleges over de toeslagenaffaire merkte ze hoe haar eigen blik verschoof. Waar ze eerst vooral boosheid voelde als burger, groeide het begrip voor de politiek-bestuurlijke context. “Hoewel ik nog steeds vind dat wat er is gebeurd afschuwelijk is, kan ik nu met enige compassie kijken naar het handelen van alle actoren die invloed hebben op het functioneren van de rechtsstaat.” 

In dagelijkse gesprekken met bestuurders of inwoners merkt Khalida vandaag de dag ook dat dit uitgestelde oordeel leidt tot betere oplossingen: “Ik zie dat vertragen en het goede gesprek helpen om tot een goed gewogen besluit te komen. Tegelijkertijd kan het vertragen en het horen van alle perspectieven en belangen ongemakkelijk en frustrerend zijn. Het vraagt meer tijd en energie, terwijl onze neiging is snel tot resultaat te komen. Een luisterende en onderzoekende houding is hierin helpend, eerst willen weten en begrijpen om samen tot het beste resultaat te komen.  

Ook in de interactie tussen de inwoners en gemeente is dit heel relevant.  Wanneer ze zich écht gehoord voelen is zelfs een ‘negatief’ besluit voor hen aanvaardbaar.” 

Een onverzadigbare spons 

In haar tweede leergang, Filosofie in Organisaties, verdiepte Khalida zich in de bureaucratie als systeem. “Tijdens de colleges voelde ik mij regelmatig een onverzadigbare spons die alles wilde opnemen,” zegt ze over deze periode. Ze leerde dat bureaucratie vaak bewust afstand creëert tussen de ambtenaar en de burger.  

Vroeger ergerde ze zich aan collega’s die vasthielden aan kaders en geen ‘maatwerk’ durfden te leveren. Nu kijkt ze daar anders naar: “Ik begrijp nu dat dit als nodig werd geacht zodat de commandostructuur tussen politiek en ambtelijke bureaucratie kan functioneren. De inzichten hebben mij enorm geholpen om het oordelen over de praktijk in mijn werkomgeving los te laten. 

Ik probeer die inzichten door te vertalen in mijn gesprekken en bijdragen bij sessies. Ik ben scherper op controle neigingen die we inbouwen in onze werkprocessen en vraag vaker of ze écht nodig zijn? Het gaat mij vaak om bewustzijn op wat we doen. Bureaucratie vervult belangrijke functies bij het handelen van de overheid en kan ook niet verdwijnen. Wij ambtenaren moeten hierin leren balanceren.” 

De thesis als instrument voor de toekomst 

In haar afsluitende Mastertraject onderzocht Khalida de ‘onderstroom’ van haar eigen organisatie: de dieperliggende patronen en denkkaders die bepalen hoe mensen onbewust handelen en daarmee de ontwikkeling van hun organisatie beïnvloeden “Deze onzichtbare locatie vormt de de kern van hoe een organisatie zich ontwikkelt. Het geeft richting aan ons werk, maar kan ons ook belemmeren,” aldus Khalida. 

Ze ziet haar onderzoek dan ook als een instrument voor de toekomst: “De thesis is een spiegel. Voor mijzelf, voor de organisatie, en hopelijk ook voor iedereen die werkt aan verandering in de weerbarstige praktijk van het openbaar bestuur en veranderkunde.” 

Thesis in de praktijk 

Die reflectie kreeg pas echt betekenis toen zij haar inzichten in de praktijk bracht: “Wat mij verraste is dat de herkenning zo groot is bij de collega’s aan wie ik de resultaten heb gepresenteerd. Ik was eerst een beetje gespannen hierover, want de conclusies kunnen ook hard binnenkomen of niet herkend worden. In de rol van onderzoeker moest ik flink afstand nemen van mijn werknemersrol bij de organisatie. Met die pet op had het me ook niet verbaasd als conclusies niet volledig werden herkend.” 

Khalida is ervan overtuigd dat een lerende overheidsorganisatie essentieel is om klaar te staan voor de samenleving. Haar onderzoek was hierin een eerste stap: “Door dit onderzoek hoopte ik bij te dragen aan een organisatie die niet alleen handelt, maar ook leert en reflecteert. In de praktijk deel ik mijn reflecties regelmatig met collega’s en aan de directietafel. Vanuit mijn rol investeer en ondersteun ik via ons ‘Programmaplan organisatieontwikkeling’ leertrajecten die ons vakmanschap kunnen versterken en ‘samen leren’ mogelijk maken. Leren en ontwikkelen vormt een belangrijk thema in ons strategisch kader voor ons personeelsbeleid. Dat kader zijn we aan het ontwikkelen met ons HR-team.” 

Een intensieve en waardevolle reis 

Terugkijkend op de afgelopen jaren ervaart Khalida de opleidingen als zeer verrijkend voor haar vakmanschap. “Het pad van leiderschap lijkt soms op het oversteken van een rivier. Je moet de koude stroom durven trotseren, alert blijven op verraderlijke stromingen – en soms de moed vinden je hand uit te steken naar anderen wanneer het water te hoog staat. Het onderzoeken van mijn eigen vanzelfsprekendheden in mijn doen en laten was een belangrijk inzicht. Dit inzicht vertaal ik bewust in mijn reflecties en in mijn handelen.”  

“Het gehele proces wakkerde ook een blijvende nieuwsgierigheid aan om zich verder te blijven ontwikkelen: “Leren en absorberen is voor mij onlosmakelijk verbonden aan het leven zelf, zolang ik leef hoop ik dat te doen. Ik leer iedere dag van een klein gesprek, een artikel of een inzicht uit een boek of van het falen bij een handeling.  

Door mijn Master heb ik weer ervaren hoe goed ik geniet en gedij als ik cognitief uitgedaagd word. Ik ben dit jaar begonnen aan een governance opleiding over Bestuur en Toezicht. Ook hiervoor was Master een heel stevig fundament, waar ik dankbaar voor ben.” 

Meer weten over de deeltijdopleiding Filosofie in Organisaties?

Download de brochure

Meer weten over de deeltijdopleiding Publieke Strategie en Leiderschap?

Download de brochure