Hoe het denken over psychologie in organisaties verschuift: Jos van Diggelen

In de reeks ‘Hoe het denken over… verschuift’ onderzoeken we samen met onze kerndocenten hoe inzichten binnen verschillende vakgebieden veranderen. Wat zien zij in de praktijk gebeuren, welke nieuwe vragen dringen zich op en welke denkrichtingen bieden houvast voor de toekomst? Deze keer spreken we met Jos van Diggelen, kerndocent van de opleiding Psychologie in Organisaties.

Wat is de klassieke manier van denken binnen jouw vakgebied? 

De klassieke manier was sterk individugericht, rationeel en top-down, met weinig besef van de enorme invloed van context, sociale dynamiek en psychologisch ontwerp op menselijk gedrag. 

Wat is er veranderd en waarom? Wat heeft deze verandering aangejaagd? En wat zouden gevolgen van deze verandering kunnen zijn? 

Er is de afgelopen jaren steeds meer aandacht ontstaan voor welbevinden en veerkracht, mede dankzij de opkomst van de positieve (organisatie) psychologie. Waar organisaties vroeger vooral keken naar prestaties en efficiëntie, groeit nu het besef dat duurzame effectiviteit begint bij mensen die zich goed voelen, floreren en sterke psychologische hulpbronnen hebben. 
Daarnaast zie je een duidelijke verschuiving richting het begrijpen van de invloed van context en sociale dynamiek op gedrag. Gedrag wordt steeds minder gezien als iets wat uitsluitend in het individu zit, en steeds meer als een reactie op de omgeving waarin iemand werkt. 


Een krachtig voorbeeld hiervan is het concept psychologische veiligheid, dat inmiddels wordt gezien als een fundament voor goed functionerende teams. Het laat zien dat niet alleen vaardigheden of motivatie bepalen wat mensen doen, maar vooral de sociale sfeer waarin zij samenwerken. Hierdoor ontstaat een bredere en meer realistische kijk op gedragsverandering en teamontwikkeling binnen organisaties. 

Welke nieuwe denkrichting of theorie biedt volgens de docent houvast voor de toekomst? 

Niet per se nieuw, maar op dit moment is de zelfdeterminatie theorie (ZDT) nog steeds 1 van de best onderbouwde theorieën wereldwijd met de focus op welbevinden en floreren. Deze theorie geeft aan wat mensen motiveert. Motivatie blijkt te groeien door een combinatie van drie dingen: competentie (het gevoel dat je de taak aankunt), autonomie en verbondenheid. Focus op deze theorie kan het welbevinden van mensen vergroten. 

Meer weten over de opleiding Psychologie in Organisaties?

De vooruitgang voor zijn?

Blijf geïnspireerd en altijd op de hoogte! Ontvang regelmatig vernieuwende kennisartikelen, uitnodigingen voor (gratis) inspiratiesessies en relevante updates over onze academische opleidingen.