‘Gefascineerd door gedrag, conflict en verandering’

Samen met kerndocent Marco de Witte verzorgt Maurits Jan Vink al vele jaren de leergang Verandermanagement bij AOG School of Management. Jaarlijks slaan zij de brug tussen theorie en praktijk met als doel veranderingen daadwerkelijk in beweging te zetten. Daarbij gaat het nadrukkelijk niet alleen om modellen, interventies en structuren, maar ook om de veranderaar zelf: wie ben je in het proces, wat breng je mee, en hoe werkt dat door in de dynamiek van verandering? Veranderingen zijn immers complex en spannend: dat weet iedereen die weleens een veranderproces heeft begeleid of ondergaan.

Tijdens veranderingen ontstaan vaak spanningen die kunnen leiden tot conflicten, waarbij partijen zich terugtrekken in hun eigen loopgraven. Hoe krijg je dan toch beweging, zonder verschillen glad te strijken of het conflict te negeren? Ook die vraag staat centraal in de leergang, waarin psychologie, mediation en veranderkunde samenkomen. Maar wie is Maurits Jan Vink eigenlijk?

‘Gefascineerd door menselijk gedrag’

‘Ik ben in 1964 geboren in Den Haag en ben opgegroeid in Delft, waar ik aan de Technische Hogeschool aanvankelijk chemische technologie ben gaan studeren. Ik was goed in exacte vakken en vond het leuk om puzzels op te lossen. Waar ik me vanaf het begin van de studie over verbaasde was het gedoe tussen mensen. Ik keek mijn ogen uit. Omdat ik al in Delft woonde en daar mijn sociale leven had, had ik weinig interesse om lid te worden van een studentenvereniging.’

Bepalende momenten

‘Een moment dat veel indruk op mij maakte, vond plaats na een werkgroep waarin ik een vraag van een meisje had beantwoord. Buiten werd ik opgewacht door twee jongens, die me op agressieve toon duidelijk maakten dat ik er niet bij hoorde en nooit  meer met dat meisje mocht praten. Zij waren lid van een bepaalde studentenvereniging en ik niet. Dat was voor hen reden genoeg. Ik was stomverbaasd maar ook gefascineerd door dit gedrag en niet voor het eerst. Wat gebeurt hier, vroeg ik me af. Wil ik de rest van mijn leven te maken hebben met dit soort gedrag? Later koos ik voor psychologie in Leiden. En die fascinatie voor gedrag is nooit overgegaan.’

De kracht van luisteren 

‘Een ander belangrijk moment vond plaats in mijn eerste jaar in Leiden na afloop van een fascinerend tweedejaarsvak Rogeriaanse counseling. Daarbij leer je in gesprekken uitsluitend te luisteren, samen te vatten en door te vragen. Je stelt je oordeel uit en sluit volledig aan bij het verhaal van de ander. Na een week oefenen moesten we zelf zo’n gesprek voeren met iemand met een echte vraag. Daar zat ik als twintigjarige tegenover een vrouw van halverwege de dertig die zei dat ze eigenlijk geen probleem had. Als het moest kon ze het wel hebben over een kleine irritatie met haar vriend. Ik liet haar praten en vatte haar woorden steeds samen. Ze had wel wat moeite met een gewoonte van haar vriend. Hij liet thuis zijn sokken in de slaapkamer slingeren. Misschien moest ze het daar toch een keer met hem over hebben. Drie weken later kwam ik haar weer tegen. Ze vertelde dat ze inmiddels allebei een advocaat hadden ingeschakeld. Ik voelde me vreselijk schuldig. Had ik hun relatie kapot gemaakt? Tegelijk had ik niets anders gedaan dan haar eigen woorden teruggeven. Op dat moment realiseerde ik me hoe krachtig het kan zijn om mensen naar zichzelf te laten luisteren. Dat is me altijd bijgebleven.’

Veranderingsprocessen op gang helpen brengen

‘Na mijn studie ging ik werken bij een klein adviesbureau en later bij KPMG Consulting. Ik was vooral geïnteresseerd in veranderingsprocessen die ik samen met de belangrijkste betrokkenen op gang kon helpen. Toen KPMG Consulting werd verkocht aan Atos Origin, vertrokken binnen een paar jaar de meeste adviseurs naar plekken waar het advieswerk nog centraal stond. Ik stapte over naar Twynstra Gudde, waar het Centrum voor Veranderkunde een inspirerende omgeving bood. Daar heb ik met veel plezier twaalf jaar gewerkt.’

‘Eind jaren negentig en in 2005 ben ik twee keer een half jaar op sabbatical geweest: één keer naar New York om een boek te schrijven en later naar het Midden-Oosten. Daar heb ik veel geleerd van mensen die leefden en werkten in conflictsituaties. Die ervaringen neem ik tot op de dag van vandaag mee in mijn werk.’

‘Twee keer werd ik gevraagd om partner te worden, beide keren heb ik dat niet gedaan. Het vroeg destijds een forse lening, met als gevolg dat ik minder thuis zou zijn en financieel minder vrijheid zou hebben. Ik besefte toen dat ik meer van het vak ben dan van strepen op de mouw. In plaats van partner te worden, ben ik een eenjarige opleiding tot mediator gaan volgen. Die opleiding gaf mij taal en handelingsrepertoire voor wat ik in veranderprocessen al vaak zag gebeuren: spanningen, vastlopende interacties en conflicten die de beweging eruit halen. Ook maakte deze opleiding mij scherper op mijn eigen rol daarin: hoe mijn aanwezigheid, interventies en keuzes het proces mede vormgeven. Een aantal jaren later ben ik mijn eigen praktijk begonnen.’

Wat als het spannend wordt

‘Samen met Marco de Witte verzorg ik alweer vele jaren de leergang Verandermanagement bij AOG School of Management. Onze deelnemers zijn over het algemeen mensen met de nodige werkervaring die op een positie zitten waardoor ze direct invloed hebben op de verandering waarvoor ze verantwoordelijk zijn. Tijdens de leergang verkennen we samen hoe zij de kans op een succesvolle verandering kunnen vergroten. We werken daarbij met verschillende verandertheorieën, waarbij mijn bijdrage zich vooral richt op wat er gebeurt als het spannend wordt en wat je dan kan doen.’

‘In conflictsituaties gaat het erom wat je kunt doen om het verschil te maken. Door mijn ervaringen in conflicthaarden is mijn eigen kijk op conflicten veranderd. Vroeger dacht ik dat alles goed zou komen als je partijen weer bij elkaar kunt brengen. Nu denk ik dat het belangrijkste is dat je de partijen helpt om uit de patstelling te komen. Ga er niet vanuit dat iedereen het eens moet worden, maar voorkom dat het conflict escaleert en vastloopt.’

Verandering in handelen en denken

‘Wat deze leergang voor mij bijzonder maakt, is de combinatie van theorie en de eigen werkpraktijk van de deelnemers. Dat maat het leerproces heel persoonlijk en zorgt ervoor dat de concepten en inzichten echt beklijven. Door de jaren heen zie ik dat er echt iets verandert bij deelnemers: in hun handelen, in hun denken, in wat ze belangrijk vinden en in hoe ze keuzes maken. Ik kom soms deelnemers van jaren geleden weer tegen, die me dan vertellen hoezeer zij zelf zijn veranderd door het volgen van deze leergang. Juist dan wordt zichtbaar dat veranderen niet alleen gaat over systemen en plannen, maar ook over de mens die de verandering draagt.’

Streamertje:

De veranderaar is geen neutrale toeschouwer,

maar een actief instrument in de verandering.’

Meer weten over de opleiding Verandermanagement?

Download de brochure