In de reeks ‘Hoe het denken over… verschuift’ onderzoeken we samen met onze kerndocenten hoe inzichten binnen verschillende vakgebieden veranderen. Wat zien zij in de praktijk gebeuren, welke nieuwe vragen dringen zich op en welke denkrichtingen bieden houvast voor de toekomst? Deze keer spreken we met Wouter Kalf, kerndocent van de leergang Visie op de Toekomst.
Wat is de klassieke manier van denken binnen jouw vakgebied?
Van oudsher denken mensen dat je helemaal niks over de toekomst kan zeggen. En dat ethiek een kwestie van regels volgen is, of zelfs alleen de wet volgen.
Als we zo blijven denken dan geven we ons over aan de status quo en laten we de toekomst ons bepalen.
Maar we willen zelf die toekomst mede vormgeven. En dat kan.
Want je kunt systematisch mogelijke toekomsten onderzoeken met een ethiek die niet alleen maar een kwestie is van regels volgen. Een ethiek die je zelf mede vormgeeft, vanaf het begin.
Wat is er veranderd en waarom? Wat heeft deze verandering aangejaagd? En wat zouden gevolgen van deze verandering kunnen zijn?
Tegenwoordig hebben we toekomstonderzoekers en ethici die de toekomst heel serieus nemen.
Als je dacht dat je niks over de toekomst kunt zeggen, dan zit je vast in een vals dilemma. OF je kunt de toekomst volledig foutloos voorspellen, OF je kan niks zeggen. Maar er zit een groot gebied hiertussen. Wat zijn de trends? Wat zijn patronen in de geschiedenis? Welke mogelijke toekomsten kun je ontwaren als je zo leert kijken?
Het boek ‘Supervoorspellers’ neemt je mee in deze ontdekkingstocht.
Daarnaast hebben we nog de ethiek. Die informeert deels je keuze voor wat van die mogelijke toekomsten nou moreel gezien de beste toekomst is.
Die ethiek is ook aan het veranderen. Vroeger, twee eeuwen geleden, en we zien dit nog steeds, dacht men dat ethiek een kwestie was van 1 principe vinden. Een principe dat altijd je handelen stuurt. Nooit liegen. Nooit doden. Zoveel mogelijk mensen gelukkig maken. Een dergelijke oude ethiek met zulke starre principes zorgt voor duidelijkheid, maar lijkt de grote uitdagingen van deze tijd niet aan te kunnen. Een betere ethiek geef je zelf mede vorm, in samenspraak met anderen.
Welke nieuwe denkrichting of theorie biedt volgens de docent houvast voor de toekomst?
De combinatie van filosofie en futurisme, met visievorming die start vanuit de feiten.
10 maanden 
25 mei '27 