“Hoe is het?” – “Druk” 

Iedereen is druk. Mensen zijn druk met werk, sporten, een sociaal leven onderhouden Daarnaast krijgt iedereen voortdurend meldingen die hun aandacht vragen. Een appje, een mailtje, een pakketje dat klaarligt om afgehaald te worden. Dit alles zorgt ervoor dat onze breinen overspoeld worden met prikkels en deze overprikkeling kan leiden tot stressklachten. In het ergste geval verminderen deze stressklachten niet en ontwikkelt zich dit tot overspannenheid, of zelfs een burn-out.  

De diagnose burn-out heeft recentelijk veel aandacht gekregen, vooral omdat deze onder druk staat. Zweden heeft onlangs de officiële diagnose ‘burn-out’ afgeschaft. De Wereldgezondheidsorganisatie erkent het ook niet als officieel ziektebeeld. Zowel de Zweden als internationaal worden de problemen met stress en overspannenheid wel erkend, maar voor een echte diagnose zien zij niet voldoende wetenschappelijke basis. Nederland is daarmee één van de weinig landen waarin mensen nog met een burn-out gediagnosticeerd kunnen worden, maar ook hier heerst het gevoel dat dit op termijn zal veranderen.  

De hoeveelheid mensen dat zich ziekmeldt met stressklachten wordt echter steeds groter. Flexibilisering van werk, de vervaging van de grens tussen werk en privé, de constante bereikbaarheid door smartphones en de invloed van sociale media dragen allemaal bij aan de toenemende druk die we ervaren. Los van dat het aantal prikkels per dag in de laatste twintig jaar enorm is toegenomen, zou je verwachten dat mensen zich hieraan kunnen aanpassen. Wij zijn immers flexibel en bewegen mee met wat de wereld van ons vraagt, toch?  

Hoe we van een gestreste vis in een overspannen homo sapiens zijn veranderd 

In “Van Big Bang tot Burn-out” biedt Witte Hoogendijk (docent in de opleiding Nieuw Leiderschap in Organisaties) samen met Wilma de Rek een fascinerende verklaring voor hoe we in deze situatie zijn beland. Het boek legt aan de hand van de evolutie van ons brein uit hoe ons stresssysteem oorspronkelijk ontworpen was om ons te helpen overleven in een wereld vol directe, fysieke bedreigingen. Merkten we een bedreiging op, dan kwamen we in actie door te vechten, vluchten of bevriezen. Die bedreiging kon echt zijn – ‘Ik zie een leeuw in de bosjes!’ maar ook ingebeeld – ‘Zit daar een leeuw in de bosjes? Voor de zekerheid maar rennen’. Dit systeem werkte goed in tijden van jacht of wanneer we werden geconfronteerd met fysieke gevaren zoals roofdieren. Het brein was afgestemd op acute, kortdurende stressoren die snel tot actie aanzetten.  

Onze hersenen hebben echter de ontwikkelingen in de moderne wereld niet bij kunnen benen. Ons systeem is niet aangepast aan de voortdurende, vaak onzichtbare stress die we dagelijks ervaren door werkdruk, informatie-overload, en constante connectiviteit via sociale netwerken. 

Hoogendijk en de Rek nemen de lezer mee in de geschiedenis van ons brein, van de oertijd tot het huidige digitale tijdperk. Ze laten zien hoe de snelle technologische vooruitgangen, de digitalisering van werk en de opkomst van sociale media bijdragen aan een vorm van chronische stress die het brein niet goed kan verwerken. Waar ons brein vroeger efficiënt reageerde op directe gevaren, moeten we nu omgaan met een constante stroom van digitale prikkels en de onvermijdelijke druk om te presteren op verschillende vlakken van ons leven. Ons brein maakt hierbij geen onderscheid tussen (ingebeelde) gevaren of andersoortige prikkels. Deze overprikkeling leidt niet alleen tot meer burn-outgevallen, maar ook tot een verhoogd risico op andere stressgerelateerde aandoeningen zoals depressie en slaapproblemen. 

Wat dit boek bijzonder maakt, is dat het niet alleen gaat over de symptomen van burn-out, maar juist de wortels ervan onderzoekt. Hoogendijk en de Rek maken duidelijk dat de moderne stressoren zo fundamenteel anders zijn dan de acute bedreigingen waarvoor ons brein ooit was ontworpen, dat we nu niet meer in staat zijn om effectief met deze constante druk om te gaan. Het boek biedt zowel wetenschappelijke inzichten als praktische reflecties over hoe we onze manier van werken en leven zouden kunnen aanpassen om stress op een gezondere manier te hanteren. 

De schrijfstijl van het boek is helder en toegankelijk, waardoor ook lezers zonder diepgaande wetenschappelijke achtergrond de inhoud goed kunnen volgen. Hij weet complexe biologische en evolutionaire theorieën op een begrijpelijke manier te presenteren, zonder de diepgang te verliezen.  

Een waardevolle aanvulling voor de opleiding Nieuw Leiderschap in Organisaties 

Al met al is “Van Big Bang tot Burn-out” een waardevolle bijdrage aan het gesprek over de oorzaken van burn-out en de uitdagingen die de moderne werk- en sociale omgeving met zich meebrengt. Het biedt zowel inzicht als inspiratie voor hoe we als samenleving kunnen omgaan met de groeiende problematiek van stress en burn-out. Hoogendijk’s boek is een must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in de wetenschap achter stress, en voor diegenen die willen begrijpen hoe we onszelf kunnen beschermen tegen de onvermijdelijke gevolgen van de digitale en werkgerelateerde druk. Het boek legt verbanden tussen evolutie, psychologie en de moderne werkwereld.  

Dit maakt het een waardevolle aanvulling voor de opleiding Nieuw Leiderschap in Organisaties. Het boek biedt inzicht in hoe leiderschap vandaag de dag niet alleen draait om het aansteken van prestaties, maar ook om het erkennen van de stress die medewerkers ervaren en het ontwikkelen van strategieën om deze stress op een gezonde manier te managen. Het boek sluit perfect aan bij de centrale thema’s van de opleiding, zoals het ontwikkelen van bewust leiderschap, het creëren van veerkrachtige organisaties en het ondersteunen van medewerkers in een steeds veranderende werkomgeving. 

Als je meer wilt weten over hoe je leiderschap kunt ontwikkelen dat inspeelt op de complexe uitdagingen van de moderne werkwereld, download dan de brochure van onze opleiding Nieuw Leiderschap in Organisaties. Hierin vind je alle informatie over het programma en de manier waarop we professionals voorbereiden op het leiden van teams in deze dynamische tijden.  

Meer weten over de opleiding Nieuw Leiderschap in Organisaties? 

Download de brochure