Agile werken begint bij leiderschap

Agile werken wordt steeds belangrijker voor organisaties die snel willen inspelen op veranderende klantbehoeften en een dynamische omgeving. Maar agile werken gaat verder dan het invoeren van nieuwe werkwijzen: het vraagt om een andere mindset, samenwerking en leiderschap. Jetske van Kilsdonk, senior HR-directeur bij Booking.com, deelt vanuit haar praktijkervaring haar visie op agile werken en de rol van verandermanagement.

Wat is agile werken?

Agile staat voor ‘wendbaar’ en ‘flexibel’ en is vooral een manier van denken, samenwerken en organiseren. In plaats van vooraf het volledige product uit te werken en pas aan het einde resultaat te leveren, werk je in kleine, overzichtelijke stappen. Zo creëer je al vroeg waarde voor de klant en kun je op basis van feedback steeds gericht bijsturen.

Agile werken betekent dat je in korte sprints werkt, regelmatig iets oplevert, dit test en feedback van de klant en andere betrokkenen gebruikt om het resultaat verder te verbeteren. Hierdoor leer je tijdens het proces wat wel en niet werkt en kun je snel inspelen op veranderende behoeften.

Het gaat daarom niet alleen over een andere werkwijze, maar vooral over een andere mindset. Klantgerichtheid, co-creatie en continu verbeteren staan centraal. Multidisciplinaire teams werken daarbij nauw samen en kijken niet alleen naar het eindproduct, maar ook naar de manier waarop ze samenwerken en processen kunnen verbeteren.

Wat zijn volgens jou de grootste voordelen van agile werken?

Een van de grootste voordelen is dat je de klant veel meer centraal stelt. Je ontwikkelt niet maandenlang iets waarvan je pas aan het einde ontdekt of het aansluit bij de behoefte.

Daarnaast stimuleert agile werken innovatie doordat je samenwerkt in een multidisciplinair team. Het is heel waardevol en leuk om samen als een team aan een gezamenlijk resultaat te werken met veel focus en flow.

Tegen welke uitdagingen of weerstand lopen teams vaak aan als het gaat over agile werken?

In het begin kan agile werken aanvoelen alsof het juist meer tijd kost. Er komen verschillende nieuwe werkwijzen en overlegmomenten bij, zoals planningssessies, stand-ups en retrospectives. Wanneer het doel en de toegevoegde waarde hiervan niet duidelijk zijn, kunnen deze momenten al snel worden ervaren als extra vergaderingen in plaats van als hulpmiddelen om effectiever samen te werken.

Bovendien vraagt agile werken echt om een andere manier van denken en samenwerken. Mensen zijn gewend aan duidelijke plannen, verantwoordelijkheden en besluitvorming. Deze werkwijze vraagt juist meer flexibiliteit, transparantie en het durven bijstellen van plannen op basis van een veranderende context en/of nieuwe inzichten.

Hoe kun je agile werken succesvol implementeren binnen organisaties en welke rol speelt verandermanagement in dat proces?

Verandermanagement speelt hierin een grote rol. Ik zie organisaties en teams waar agile werken heel succesvol wordt ontwikkeld en verankerd, maar ook waar het minder goed gaat.

Allereerst is het belangrijk om stil te staan bij de vraag waarom je wilt veranderen. Is er een duidelijke ambitie of urgentie? Agile werken is geen strategie of doel op zich, maar een middel om een bepaald probleem op te lossen en waarde te creëren voor klanten en de organisatie.

Een agile transformatie gaat dan ook verder dan het invoeren van nieuwe werkwijzen of het volgen van een training. Je kunt niet iedereen een agile training laten volgen en verwachten dat de organisatie daardoor vanzelf agile gaat werken en de mindset verandert. Zoals verandermanagementexpert Arend Ardon beschrijft, kun je structuren en systemen invoeren, maar gedrag, houding en de manier van samenwerken moet je gezamenlijk ontwikkelen en leren.

Hoe zorg je ervoor dat medewerkers betrokken en gemotiveerd blijven binnen een agile werkwijze?

De agile transformaties die ik succesvol heb zien verlopen, werden geleid door een leider uit de C-suite die:

een duidelijke ambitie en richting formuleerde;
zelf het gewenste gedrag liet zien en daarmee het goede voorbeeld gaf;
medewerkers actief meenam in de verandering, onder andere via inspiratiesessies;
best practices en ervaringen van andere organisaties deelde;
ruimte creëerde om te experimenteren en nieuwe manieren van werken uit te proberen;
een cultuur stimuleerde waarin fouten maken mag en waarin deze openlijk worden gedeeld, oftewel ‘failing fast’.

Kortom, uiteindelijk vraagt een succesvolle agile transformatie niet alleen om een andere manier van werken, maar vooral om leiderschap dat mensen inspireert, ruimte geeft en het gewenste gedrag zelf voorleeft.

Welke rol speelt goed leiderschap binnen agile werken?

Als de top van de organisatie niet agile wil gaan werken en anders gaat werken dan wordt het heel moeilijk om van onderaf een agile organisatie op te bouwen.

Transformationeel leiderschap is nodig voor deze verandering. Het gaat om invloed hebben en vertrouwen geven, verantwoordelijkheid lager in de organisatie leggen, teams ruimte geven om beslissingen te nemen, inspireren en intellectueel uitdagen.

Voor mijzelf als leider in een agile organisatie was het vooral een uitdaging om me alleen bezig te gaan met de ‘wat’ en de ‘hoe’ over te laten aan het team. Hierdoor dien je als leider veel specifieker te zijn in wat je wil bereiken en de richting waar je op wilt.

Wil jij meer leren over agile werken en verandermanagement? Download dan nu de brochure van onze opleiding Verandermanagement.