Leren omgaan met paradoxen

Verschillende belangen, uiteenlopende verwachtingen en soms tegengestelde behoeften: voor Angelique Buiter, stafadviseur HRM en MT-lid bij Stichting Baasis, is het dagelijkse praktijk. De paradoxen die zij in haar werk tegenkomt, vormden dan ook de aanleiding om deel te nemen aan de Masterclass Paradoxaal Leiderschap. In dit interview vertelt Angelique over haar ervaringen met de Masterclass en over hoe de inzichten van programmaleider Ivo Brughmans doorwerken in haar dagelijkse werkzaamheden. 

Wat maakte dat je besloot om de Masterclass Paradoxaal Leiderschap te volgen? Was er een specifieke uitdaging of vraagstuk waar je mee worstelde?

Als stafadviseur HRM en gesprekspartner van zowel bestuur, schoolleiders als medewerkers, bevind ik me dagelijks in een speelveld waarin verschillende belangen samenkomen. Ik merkte dat ik vaak op zoek was naar de juiste balans tussen schijnbare tegenstellingen. Bijvoorbeeld tussen organisatiebelang en individuele behoeften, tussen richting geven en ruimte laten, of tussen de urgentie van vandaag en de ontwikkeling van morgen. 

De Masterclass Paradoxaal Leiderschap sprak mij aan, omdat deze niet uitgaat van het maken van keuzes tussen twee uitersten, maar juist van het leren omgaan met de spanning ertussen. Dat sloot direct aan bij de vraagstukken die ik in mijn werk tegenkom. Ik zocht geen nieuwe oplossing voor één specifiek probleem, maar vooral een andere manier van kijken naar complexe vraagstukken.

In jouw rol als stafadviseur en MT-lid beweeg je voortdurend tussen verschillende belangen, verwachtingen en verantwoordelijkheden. Met welke paradoxen krijg jij in de praktijk het meest te maken?

Een belangrijke paradox die ik herken is die tussen uniformiteit en maatwerk. Als HR-professional wil je heldere kaders en gelijke behandeling, terwijl je tegelijkertijd recht wilt doen aan de unieke situatie van medewerkers en scholen. 

Daarnaast ervaar ik vaak de spanning tussen verandering en stabiliteit. Binnen de stichting bestaat behoefte aan rust, duidelijkheid en continuïteit, terwijl de omgeving tegelijkertijd vraagt om ontwikkeling en vernieuwing. 

Ook herken ik sterk de paradox tussen vertrouwen geven en verantwoordelijkheid nemen. Je wilt ruimte bieden aan professionals, maar voelt ook de verantwoordelijkheid om organisatiedoelen te realiseren en kwaliteit te waarborgen. 

Vroeger zag ik deze spanningen vooral als dilemma’s die opgelost moesten worden. Inmiddels zie ik ze veel meer als blijvende paradoxen die vragen om voortdurende aandacht.

Welke inzichten uit de masterclass hebben jou het meest geholpen om anders naar die paradoxen te kijken?

Het belangrijkste inzicht was misschien wel dat veel vraagstukken niet vragen om een keuze voor óf het één óf het ander, maar om het erkennen van beide perspectieven. 

Programmaleider Ivo Brughmans liet zien dat paradoxen geen probleem zijn die opgelost moet worden, maar een realiteit van organiseren en leiderschap. Dat heeft mijn denken echt veranderd. Zodra je accepteert dat beide kanten waardevol zijn, ontstaat er ruimte voor een constructieve dialoog en daarmee vaak betere besluiten. 

Daarnaast heb ik geleerd om spanningen minder snel weg te organiseren. Juist in die spanning zit vaak de energie voor ontwikkeling. Door bewust beide polen te onderzoeken, kom je vaak tot sterkere oplossingen dan wanneer je direct voor één kant kiest.

Merk je in je dagelijkse werk dat je anders omgaat met de paradoxen die je eerder noemde? Kun je een concreet voorbeeld geven van een situatie waarin de inzichten uit de masterclass je hebben geholpen om effectiever te handelen?

Zeker merk ik dat! Een concreet voorbeeld is het ontwikkelen van HR-beleid binnen de stichting waar ik voor werk. Vanuit HR is er vaak behoefte aan eenduidigheid en heldere afspraken. Tegelijkertijd hebben scholen verschillende contexten en behoeften. 

Voorheen was ik geneigd om vooral te zoeken naar de beste keuze: meer centrale sturing of juist meer ruimte voor scholen. Dankzij de inzichten uit de masterclass kijk ik daar anders naar. Nu stel ik vaker de vraag hoe beide belangen naast elkaar kunnen bestaan. 

Bij een beleidsontwikkelingstraject hebben we bijvoorbeeld eerst expliciet gemaakt welke behoefte er was aan uniformiteit én welke behoefte aan maatwerk. Daardoor ontstond een gesprek waarin beide perspectieven serieus werden genomen. Het resultaat was een kader dat voldoende richting bood, terwijl scholen ruimte hielden om aan te sluiten bij hun eigen praktijk. Dat lijkt te leiden tot een beter resultaat en ook tot meer draagvlak.

Veel professionals willen zich blijven ontwikkelen, maar hebben niet altijd de tijd of ruimte voor een uitgebreide opleiding. De masterclass is daarom compact van opzet. Was dat voor jou een belangrijke reden om deel te nemen, en heeft de opzet aan je verwachtingen voldaan?

Ja, zeker. In een dynamische functie als de mijne is tijd schaars. Juist daarom sprak de compacte opzet van de masterclass mij aan. De investering was overzichtelijk, terwijl de inhoud verrassend verdiepend was. 

Wat ik vooral waardeerde, was de combinatie van theorie, reflectie en directe toepasbaarheid. De inzichten waren niet alleen interessant op conceptueel niveau, maar direct bruikbaar in mijn dagelijkse praktijk. 

De masterclass heeft daarmee ruimschoots aan mijn verwachtingen voldaan. Het was compact in tijd, maar groot in impact.

Voor welke professionals zou jij deze masterclass aanraden? En waarom juist voor hen?

Ik zou deze masterclass aanbevelen aan professionals die opereren in een complexe omgeving waarin verschillende belangen samenkomen. Denk aan leidinggevenden, beleidsadviseurs, HR-professionals, bestuurders, kwaliteitscoördinatoren en andere professionals die regelmatig te maken hebben met veranderopgaven. 

Juist voor deze groep is het waardevol om te ontdekken dat niet elk vraagstuk opgelost hoeft te worden door een keuze te maken. Soms vraagt effectief leiderschap om het kunnen verdragen, onderzoeken en benutten van spanning. 

De masterclass helpt je om met meer nuance naar vraagstukken te kijken, minder in tegenstellingen te denken en meer mogelijkheden te zien. Voor mij heeft dat geleid tot meer rust, betere gesprekken en betere besluitvorming. 

En misschien is dat wel de mooiste les van die ik van Ivo heb meegenomen: niet streven naar een wereld zonder paradoxen, maar leren bewegen in de ruimte die tussen de tegenstellingen ontstaat. Daar ligt vaak de echte ontwikkeling van mensen én organisaties. 

Meer weten over de Masterclass Paradoxaal Leiderschap?

Download de brochure