Filosofie in Organisatie – de kracht van vragen stellen

In april 2024 kwam KPMG Netherlands in opspraak toen werd ontdekt dat honderden medewerkers, inclusief leidinggevenden, jarenlang fraude hadden gepleegd bij interne examens. Een organisatie die juist hoort te waken over integriteit en transparantie, bleek te worstelen met de fundamentele vraag: wie waakt er over het waakzaam zijn? En op wat voor waarde is de reputatie werkelijk gebaseerd? 

Dergelijke incidenten maken duidelijk dat organisaties niet alleen te maken hebben met operationele of financiële vraagstukken, maar dat er een diepere laag speelt van overtuigingen, waarden en institutionele cultuur. Hier vindt de filosofie haar betekenis. Niet als luxe-toevoeging, maar als noodzakelijk instrument om te vragen wat vaak niet gevraagd wordt: wat betekent integriteit in deze context? Welke waarden leven er écht in deze organisatie en hoe verhouden die zich tot de officiële normen? 

De uitdaging komt voor organisaties niet alleen neer op “doen we de juiste dingen?”, maar eerder op “doen we de dingen op de juiste wijze?” En: “kennen we wel de juiste vragen?” 

Filosofie als een nieuwe invalshoek op organisatievraagstukken 

Achter elke term, elk woord dat zo gewoon klinkt, gaat een hele wereld aan vragen schuil. Bureaucratie; wat is dat eigenlijk? Iedereen wil er minder van, er komt alleen maar meer van, is dat nodig of kunnen we zonder? Wat is excellentie en is het niet juist middelmaat die de stabiliteit in een organisatie waarborgt? Is een patiënt in een ziekenhuis een patiënt of eigenlijk gewoon een klant? Wie bepaalt wat integriteit is? Elk woord herbergt een wereld aan mogelijke problemen en paradoxen. En juist managementtermen die in organisaties zo makkelijk gebruikt worden, zijn vaak nietszeggend of kunnen op veel verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Bij meer morele dilemma’s bieden bedrijfskundige of economische perspectieven niet altijd een uitkomst. In deze opleiding leer je dat herkennen én je leert de juiste vragen te stellen om te achterhalen wat er eigenlijk bedoeld wordt en of dat in lijn is met wat wij willen dat het betekent.  

Filosofie wordt vaak gezien als iets abstracts, een ver-van-je-bed-show die zich liever bezighoudt met existentiële vraagstukken dan met praktische organisatievraagstukken. En de opleiding Filosofie in Organisaties biedt inderdaad geen standaardoplossing voor dagelijkse problemen: KPI’s die niet gehaald worden, teamleden die niet doen wat ze beloven, veranderingen die niet van de grond komen. Wat je leert is fundamenteler: hoe je kunt omgaan met vragen die niet een eenduidig antwoord hebben, maar die wél om handelen vragen. Het antwoord is immers niet altijd duidelijk. Als een organisatie vastloopt in haar communicatie, besluitvorming of cultuur, kan een filosofische benadering de ruimte bieden om de onderliggende waarden te begrijpen. Filosofie biedt de gereedschappen om die vragen te onderzoeken zonder meteen met een oplossing te komen. 

Daarbij komt ook de belangrijke reflectie op je eigen overtuigingen. Filosofie leert je om kritisch naar jezelf en je aannames te kijken. Hoe kijk jij naar je organisatie? Wat neem jij als vanzelfsprekend aan, en waarom? Kritisch denken en reflecteren op je eigen perspectief en professionele overtuigingen zijn de basis voor de ontwikkeling die je in deze opleiding doormaakt. 

Filosofie in actie 

De impact van deze opleiding is niet meteen zichtbaar in cijfers of statistieken. Het is subtieler, maar ook veel diepgaander. Na afloop van de opleiding Filosofie in Organisaties heb je niet alleen nieuwe filosofische inzichten opgedaan, maar daarnaast ook een andere manier van kijken. Je leert niet alleen de theorieën van Aristoteles, Nietzsche of Foucault kennen en doorgronden, maar je leert ze toe te passen op jouw eigen organisatie. Je ontwikkelt een visie, niet vanuit modellen en templates, maar vanuit een diepere, filosofische reflectie op wat er écht aan de hand is in je werk.  

Eén van de deelnemers omschreef de opleiding als volgt: ‘Als manager heb ik de neiging om snel naar de oplossing te schieten. Een gehaaste organisatie stimuleert ook dat gedrag. De opleiding Filosofie in Organisaties is voor mij dan ook een goede oefening in meer de tijd nemen, boven de waan van de dag te hangen en de verdieping te zoeken: het echt willen begrijpen hoe het zit. Door eerst het begrip ambitie in haar grond te verkennen, bleef ik weg van de snelle instrumentele oplossing.’  

Stap de wondere wereld van de filosofie binnen 

Filosofie is een wereld die weinig mensen kennen maar die, als je er eenmaal bent binnengeslopen, en gigantische wereld aan bijzondere vragen, stellingen, gedachtenexperimenten en paradoxen bevat. Als je jezelf voor al deze complexiteit kunt openstellen kan de filosofie niet alleen je wereldbeeld verbreden, maar je ook dieper inzicht geven in wezenlijke onderwerpen, zowel over jezelf, jouw organisatie als de wereld om je heen. Dit vraagt echt een andere manier van denken die je jezelf kunt aanleren en die je wereld, zowel op werk als daarbuiten, enorm kan verrijken. 

Wil je weten hoe filosofie je helpt om je organisatie op een dieper niveau te begrijpen? Download de brochure en ontdek de mogelijkheden van de opleiding Filosofie in Organisaties. Het antwoord is niet altijd voor de hand liggend, maar de juiste vragen zullen je verder helpen dan je ooit had verwacht. 

Meer weten over de deeltijdopleiding Filosofie in Organisaties?

Download de brochure