Digitaal leiderschap: Wat betekent het voor jouw organisatie?

De invloed van technologie op de manier van organiseren

De technologische wereld ontwikkelt zich in snel tempo en dit zorgt niet alleen voor een andere manier van leven, maar ook voor een andere manier van werken. Waar voorheen de mens centraal stond, spelen nu ook technologie en de interactie tussen mens en technologie een rol. Dit leidt tot een verschuiving in taken en soms zelfs functies binnen een team. Dit vraagt om een ander type leiderschap: digitaal leiderschap.

Wat is digitaal leiderschap eigenlijk?

Digitaal leiderschap kan je zien als een vorm van leiderschap waarbij je inspeelt op de grotere impact van technologische ontwikkelingen. Het gaat niet alleen over de technologie zelf. Het gaat over de toekomstgerichtheid ervan, over hoe je het strategisch inzet en wat het betekent voor de cultuur van jouw organisatie of zelfs de gehele maatschappij.

In het gesprek over digitalisering gaat het vaak over de vraag hoe we die nieuwe technologieën zo effectief mogelijk in kunnen zetten. Leiders focussen voornamelijk op data en welke systemen we daarvoor moeten inrichten. Misschien is de belangrijkere vraag wel of we dat willen en hoe we dat dan verantwoord doen. Aan welke waarden willen we vasthouden? Wie neemt welke verantwoordelijkheid? Wat betekent de implementatie voor de mensen in mijn organisatie? Met die vragen zou een digitaal leider zich ook bezig moeten houden.

Mensen raken snel gefascineerd door nieuwe technologieën en de mogelijkheden die ze bieden. Door dat enthousiasme verdwijnt het zicht op de bredere effecten ervan vaak naar de achtergrond. De technologie wordt gezien als logisch of noodzakelijk, terwijl het menselijke verhoudingen verschuift en besluitvorming verandert. Dit betekent dat je je als digitaal leider bezig moet houden met de manier waarop technologie deze menselijke aspecten beïnvloedt.

Moet een leider zelf technisch onderlegd zijn?

Je zou kunnen denken dat als je je bezig moet houden met de bredere impact van technologie, dat je dan ook kennis moet hebben van die technologie. Misschien wordt dat je allemaal veel te technisch of bezit je die kennis juist al helemaal. Als digitaal leider gaat het echter ook ergens anders over. Het gaat er vooral om dat je voldoende digitaal bewust bent. Dit digitaal bewustzijn heb je namelijk nodig om goede vragen te kunnen stellen en risico’s in te schatten. Hiermee kan je de mogelijkheden van de technologie duiden en het zo weloverwogen inzetten binnen de organisatie.

Vijf belangrijke vaardigheden voor een digitaal leider

Als een digitaal leider niet per se technische kennis nodig heeft, wat dan wel? Hieronder zetten we vijf belangrijke vaardigheden uiteen.

Digitaal bewust zijn

Over deze vaardigheid hebben we het al kort gehad. Het gaat over het signaleren en vertalen van digitale ontwikkelingen naar kansen en risico’s voor de organisatie.

Richting geven

Als leider is het belangrijk dat je een heldere visie kunt formuleren over hoe digitalisering bijdraagt aan de doelen van de organisatie. Deze visie moet je vervolgens ook kunnen uitdragen naar het team.

Verantwoordelijkheden nemen en beleggen

Het is belangrijk dat je technologie serieus behandelt, maar zelf de verantwoording neemt voor de resultaten. Ook gaat deze vaardigheid over het doelgericht toewijzen van taken en eigenaarschap. Deze verschuiven namelijk bij het implementeren van een nieuwe technologie.

Wendbaar handelen

De ontwikkelingen in de markt gaan snel en dus is het belangrijk om snel te kunnen schakelen als de technologie of klantbehoeften veranderen. Voor een digitaal leider is het daarom essentieel om wendbaar te kunnen handelen.

Draagvlak creëren

Bij een digitale transformatie kan het zijn dat je met weerstand te maken krijgt. Hiervoor is het van belang om mensen te betrekken en ze te overtuigen. Dit zou je kunnen doen door ze bijvoorbeeld digitaal vaardiger te maken of zelf het goede voorbeeld te geven.

De goede balans binnen de organisatie

Veel organisaties implementeren steeds meer nieuwe technologieën in de hoop dat deze zorgen voor optimalisatie en innovatie. Op de korte termijn leidt dit inderdaad vaak tot meer efficiëntie, maar op de lange termijn zie je iets anders. Het systeem raakt overbelast, de werkdruk neemt toe en de rolverdeling binnen de organisatie vervaagt. Het gevolg is een vicieuze cirkel. Doordat medewerkers steeds meer moeten verwerken binnen bestaande kaders, vermindert de ruimte om te leren en te experimenteren. Juist die ruimte is nodig om verder te komen dan optimalisatie alleen.

Hier komt digitaal leiderschap om de hoek kijken. Technologie biedt mogelijkheden, maar die mogelijkheden hebben pas waarde wanneer ze aansluiten bij de eigen cultuur en grenzen van de organisatie. Het is belangrijk om bewust te kiezen welke technologie wanneer wordt ingezet, met oog voor wat dit betekent voor de mensen die ermee moeten werken. Zo ontstaat ruimte voor echte vernieuwing. Digitaal leiderschap draait dus om de verbinding van technologie met mensen en daarin de goede balans bewaken. Kortom, voor digitaal leiderschap moet elke bouwsteen, elk LEGO-blokje, op elkaar aansluiten.